Het uitzonderlijke verhaal van de glasramen
In Museum PARCUM sta je oog-in-oog met meesterwerken uit de 17de eeuw. De kleurrijke glas-in-loodramen in de pandgang zijn een uniek en uitzonderlijk ensemble. Het betreft één van de uitgebreidste collecties 17e-eeuws brandglas in de Lage Landen die zich nog op hun oorspronkelijke locatie bevindt, namelijk in Abdij van Park waarvoor de panelen werden gemaakt.
Historisch stripverhaal als Vlaams Topstuk
In 1635 gaf abt Jan Maes een indrukwekkende opdracht: een reeks van maar liefst 41 glasramen voor de kloostergangen van de Abdij van Park. De Leuvense meester-glazenier Jan de Caumont kreeg de eer om dit meesterwerk te creëren. De glasramen van Jan de Caumont waren een visueel hoogtepunt in de abdij en een mijlpaal in zijn carrière.
Geïnspireerd door prenten uit de Vita Sancti Norberti (1632), bracht de glazenier het verhaal van de ordestichter tot leven in een reeks die leest als een stripverhaal in glas. De taferelen werden met ongekend vakmanschap en oog voor detail gemaakt. Negen jaar lang werkte hij aan deze opdracht, met een verbluffend eindresultaat.
De volledigheid en omvang van de reeks, de virtuositeit en de zin voor detail waarmee Jan de Caumont zijn ontwerp uitvoerde, zijn uitzonderlijk. Dankzij hun historische waarde en uitzonderlijke vakmanschap kregen deze glasramen in 2018 de status van Vlaams topstuk. Ze behoren tot het meest waardevolle erfgoed van Vlaanderen.
Verloren schatten terug thuis
Wist je dat de glasramen een reis rond de wereld maakten? De kostbare glasramen raakten verspreid over de wereld na de opheffing van de abdij in 1796. Ze werden versneden, gekopieerd, opnieuw gemonteerd, … Door de eeuwen heen belandden de panelen op verschillende locaties, van Engeland tot de Verenigde Staten. Medewerkers en vrijwilligers van de abdij speuren nog steeds naar ontbrekende stukken om de reeks zo compleet mogelijk te maken.
In de late 20e eeuw keerden enkele ramen al terug. In 2013 kwam de zoektocht in een stroomversnelling: de Vlaamse Gemeenschap kon acht glasramen terughalen uit de collecties van Yale University (VS). Drie jaar later verwierf de stad Leuven zes extra panelen uit Washington. De afgelopen jaren zat de zoektocht in een impasse, maar recent dook opnieuw een ontdekking op: twee zijpanelen werden te koop aangeboden bij een Londense kunsthandelaar.
Heden is ongeveer 40 % van de reeks terug in Abdij van Park. De missie om alle glasramen opnieuw te verwerven is nog niet voorbij en de vrijwilligers blijven zich inzetten om de resterende ‘verloren schatten’ terug thuis te krijgen.
Kleurrijke composities
Wat je vandaag ziet in de pandgang in Abdij van Park, zijn de middenstukken van de ramen. Vroeger werden deze geflankeerd door zijpanelen met heiligen, sierlijke details en Latijnse inscripties. De volledige reeks is een meesterwerk van compositie en vakmanschap. De komende jaren worden de glasramen verder gerestaureerd en op hun oorspronkelijke plaats teruggebracht. Vanaf 2027 kun je de volledige reeks opnieuw bewonderen, precies zoals abt Maes het ooit bedoelde.
Dan kan je de gehele ensembles bewonderen: middenpanelen én zijpanelen, met onderaan een Latijns opschrift dat de afgebeelde scène toelicht, en bovenaan wapenschilden van de abten van Park.